Potpuni debakl Željke Cvijanović: Propali pokušaj obmana, manipulacija i laži članice Predsjedništva BiH

Objava članice Predsjedništva Bosne i Hercegovine Željke Cvijanović, u kojoj je kritikovala ministra vanjskih poslova BiH Elmedina Konakovića zbog njegovih stavova o Miloradu Dodiku, SNSD-u i opoziciji u Republici Srpskoj, otvorila je širu političku raspravu o odnosu entitetske vlasti, političkih stranaka i građana koji žive u RS-u.

Konakovićevi potezi i javni istupi svakako mogu biti predmet političkih kritika, ali pojedine tvrdnje iznesene u reakciji Željke Cvijanović predstavljaju političke ocjene, a ne provjerljive činjenice. Posebno se to odnosi na formulacije kojima se SNSD i njegovi interesi približavaju interesima cijele Republike Srpske, dok se politički protivnici te stranke prikazuju kao neko ko radi protiv entiteta.

Cvijanović žestoko odgovorila Konakoviću

Željka Cvijanović optužila je bošnjačke političare da se ponovo uključuju u političku borbu u Republici Srpskoj i pružaju podršku opozicionim strankama. Kao jednog od glavnih aktera takve politike izdvojila je upravo Elmedina Konakovića.

Prema njenim riječima, Konaković napadima na Dodika i SNSD pokušava skrenuti pažnju sa vlastitih političkih problema i neuspjeha.

Cvijanović je navela da bošnjački političari „ponovo vode kampanju za opoziciju u Republici Srpskoj“, dodajući da je Konaković među najglasnijima u takvim aktivnostima.

Posebno je podsjetila na raniju Konakovićevu izjavu o tome da će „bagerom počistiti SNSD“, tvrdeći da su se političke okolnosti u međuvremenu promijenile i da su politički poraženi njegovi raniji saveznici.

Takve tvrdnje, međutim, spadaju u domen političke interpretacije. Ocjene poput toga da je neko „očajan“, „bijesan“ ili da pokušava prikriti vlastite neuspjehe ne predstavljaju činjenice koje je moguće jednostavno potvrditi, već stavove političkog protivnika.

Ko zapravo određuje političku volju u Republici Srpskoj?

Cvijanović je u nastavku poruke naglasila da političku volju u Republici Srpskoj ne mogu oblikovati političari iz Sarajeva, već birači koji žive u tom entitetu.

Prema njenom stavu, izborni rezultat u RS-u trebali bi određivati isključivo građani tog entiteta, dok vlast predvođena SNSD-om odgovara upravo njima.

Ovakva tvrdnja ima osnovu kada se govori o izboru entitetske vlasti, jer građani koji imaju biračko pravo odlučuju o rezultatima izbora. Međutim, iz toga ne proizlazi da institucije Bosne i Hercegovine nemaju nikakvu ulogu u pitanjima koja se odnose na Republiku Srpsku.

Republika Srpska ima vlastite institucije i ustavne nadležnosti, ali je istovremeno jedan od dva entiteta Bosne i Hercegovine i djeluje u okviru Ustava BiH i cjelokupnog pravnog sistema države.

Zbog toga političku autonomiju entitetskih institucija ne treba poistovjećivati s potpunom nezavisnošću od državnih institucija.

Skoro polovina birača nije podržala SNSD-ovog kandidata

Dodatno pitanje otvara se kada se politička podrška SNSD-u počne predstavljati kao mjera odnosa građana prema Republici Srpskoj.

Rezultati prijevremenih izbora za predsjednika Republike Srpske pokazuju da je političko tijelo u entitetu veoma podijeljeno.

Kandidat SNSD-a Siniša Karan osvojio je 50,54 posto glasova, dok je kandidat SDS-a Branko Blanuša dobio 48,09 posto.

Razlika između njih bila je relativno mala, a gotovo polovina birača koji su glasali nije podržala kandidata SNSD-a.

Zbog toga se glasanje za opozicionog kandidata ne može automatski tumačiti kao protivljenje Republici Srpskoj. Građani mogu podržavati postojanje i interese entiteta, ali istovremeno smatrati da određena politička stranka ne vodi njegovu politiku na najbolji način.

SNSD i Republika Srpska nisu isto

Upravo je ovo jedna od ključnih tačaka političke polemike.

SNSD predstavlja političku organizaciju koja učestvuje na izborima i može osvojiti ili izgubiti vlast. Republika Srpska je ustavna kategorija i entitet Bosne i Hercegovine čije postojanje ne zavisi od toga koja će politička stranka osvojiti najveći broj glasova.

Zbog toga protivljenje politici Milorada Dodika ili SNSD-a samo po sebi ne znači protivljenje Republici Srpskoj.

Birač može podržavati SDS, PDP ili neku drugu političku opciju, a istovremeno smatrati da treba štititi interese Republike Srpske. Isto tako, neko može podržavati SNSD, a da to ne znači da predstavlja stav svih građana entiteta.

Sporna formulacija o „isključivoj“ odgovornosti

Posebnu pažnju privlači dio objave u kojem Cvijanović navodi da vlast predvođena SNSD-om „polaže račune isključivo građanima Republike Srpske“.

Politički gledano, entitetska vlast svakako odgovara biračima koji je biraju. Međutim, riječ „isključivo“ može biti sporna ako se njome želi sugerisati da institucije RS-a nemaju nikakve obaveze prema ustavnom i pravnom sistemu Bosne i Hercegovine.

Entitetske institucije imaju svoje nadležnosti, ali su obavezne djelovati u okviru Ustava BiH, državnih propisa u oblastima koje pripadaju nadležnosti države i odluka nadležnih institucija.

Izborna odgovornost prema građanima Republike Srpske, dakle, ne znači da entitetske institucije djeluju izvan ustavnog sistema Bosne i Hercegovine.

Konaković je državni, a ne federalni ministar

Cvijanović je u svojoj reakciji povukla paralelu između vlasti Republike Srpske i Elmedina Konakovića, navodeći da bi on trebao odgovarati građanima Federacije BiH za rezultate svoje politike.

Međutim, Konaković obavlja funkciju ministra vanjskih poslova Bosne i Hercegovine, a ne ministra u Vladi Federacije BiH.

Njegova funkcija je državna, zbog čega njegovu institucionalnu odgovornost nije precizno svesti isključivo na građane jednog entiteta.

Istovremeno, kao političar i lider stranke, Konaković je podložan političkoj procjeni birača, a njegove odluke i javni istupi mogu biti predmet kritike.

Politička podrška ne znači kontrolu izbora

Činjenica je da je Konaković javno kritikovao Milorada Dodika i SNSD te iznosio stavove o političkim odnosima u Republici Srpskoj.

Međutim, politička podrška određenoj opozicionoj opciji ne znači automatski da neko može kontrolisati izborni rezultat.

Na kraju odlučuju birači.

To potvrđuje i činjenica da je kandidat SNSD-a na navedenim izborima osvojio više glasova od opozicionog kandidata, uprkos političkim porukama koje su dolazile iz Sarajeva.

Zbog toga se može raspravljati o tome da li je Konakovićevo uključivanje u političke odnose unutar RS-a bilo opravdano, korisno ili politički pogrešno, ali se iz toga ne može zaključiti da on određuje volju birača tog entiteta.

Političke ocjene ne treba predstavljati kao činjenice

Dio reakcije Željke Cvijanović odnosi se na tvrdnje o Konakovićevom navodnom „bijesu“, „očaju“ i političkim neuspjesima.

Takve formulacije predstavljaju političku retoriku i ne mogu se tretirati na isti način kao provjerljivi podaci.

Objektivna analiza mogla bi se zasnivati na rezultatima izbora, radu institucija, konkretnim političkim potezima, zakonima, inicijativama i rezultatima mandata.

Zaključak o tome šta neki političar „osjeća“ ili koji su njegovi stvarni motivi zahtijeva mnogo više od političke izjave njegovog protivnika.

Suština spora je u poistovjećivanju stranke i entiteta

Najvažniji dio ove političke polemike stoga nije pitanje ko je od Cvijanović i Konakovića koristio oštriji rječnik.

Mnogo značajnije pitanje jeste da li se politička vlast SNSD-a može poistovjećivati s Republikom Srpskom i svim njenim građanima.

Rezultat prema kojem je kandidat SNSD-a osvojio 50,54 posto glasova, dok je opozicioni kandidat dobio 48,09 posto, jasno pokazuje da veliki dio biračkog tijela ne podržava vladajuću stranku.

To samo po sebi ne znači da ti građani imaju negativan odnos prema Republici Srpskoj.

Demokratija podrazumijeva upravo suprotno – da građani iste političke zajednice mogu imati potpuno različita mišljenja o tome ko bi trebao upravljati institucijama.

SNSD može tvrditi da njegova politika najbolje štiti interese Republike Srpske, dok opozicija može zastupati drugačiji stav. Konačnu političku ocjenu daju birači, ali nijedna stranka time ne dobija monopol nad patriotizmom.

Objava Željke Cvijanović zato u istom tekstu kombinuje provjerljive činjenice, političke stavove i interpretacije koje nije moguće predstaviti kao nesporne činjenice.

Građani Republike Srpske biraju entitetsku vlast i kandidat SNSD-a jeste osvojio više glasova od opozicionog kandidata. Međutim, iz toga ne proizlazi da SNSD predstavlja svakog građanina Republike Srpske, da politički protivnici te stranke žele loše entitetu ili da institucije Bosne i Hercegovine nemaju ustavnu nadležnost u oblastima koje im pripadaju.

Upravo je poistovjećivanje političkog interesa SNSD-a s interesom cijele Republike Srpske najsporniji dio ove poruke. Kritika SNSD-a i Milorada Dodika nije isto što i napad na Republiku Srpsku, kao što ni glasanje za opozicionu stranku ne znači da birač manje cijeni zajednicu u kojoj živi.