Njemački kancelar Friedrich Merz uputio je čelnicima Evropske unije neformalni diplomatski dokument, takozvani „non-paper“, u kojem predlaže novi model proširenja EU koji bi mogao imati značajne posljedice i za zemlje Zapadnog Balkana, uključujući Bosnu i Hercegovinu.
Dokument je dostavljen predsjedniku Evropskog vijeća Antoniju Costi, predsjedniku Vijeća EU Nikosu Hristodulidesu i predsjednici Evropske komisije Ursuli von der Leyen, u trenutku kada u Briselu raste nezadovoljstvo sporim procesom proširenja, posebno u kontekstu rata u Ukrajini i sve izraženijih geopolitičkih tenzija.
Merz u dokumentu upozorava da Evropska unija više ne može odgađati donošenje odluka o proširenju te ističe da je potrebno stvoriti „novu dinamiku“ za Ukrajinu, Moldaviju i države Zapadnog Balkana.
„Proces proširenja traje predugo. To razumljivo izaziva frustraciju i među državama kandidatima i među državama članicama“, navodi se u dokumentu, u kojem njemački kancelar proširenje opisuje kao pitanje evropske sigurnosti.
Ključni dio prijedloga odnosi se na uvođenje modela „pridruženog članstva“, koji bi predstavljao međufazu između statusa kandidata i punopravnog članstva u EU.
Prema prijedlogu, države kandidati dobile bi mogućnost prisustva sjednicama Evropskog vijeća i Vijeća EU bez prava glasa, učešća u radu Evropske komisije, posebne predstavnike u Evropskom parlamentu bez glasačkih ovlasti, djelimičan pristup evropskim fondovima i zajedničkom tržištu, kao i postepeno uključivanje u pravni sistem Evropske unije.
Merz naglašava da se ne radi o simboličnom ili „drugorazrednom“ članstvu, već o stvarnom političkom i institucionalnom približavanju Evropskoj uniji prije formalnog prijema.
Iako je prijedlog velikim dijelom motivisan ubrzavanjem evropskog puta Ukrajine, Merz ističe da Zapadni Balkan ne smije biti zapostavljen. Podsjeća na obećanja data regionu još tokom samita u Solunu 2003. godine i poziva na pronalaženje novih modela integracije za zemlje koje godinama čekaju članstvo.
Takav model bi praktično omogućio da Bosna i Hercegovina, Srbija, Crna Gora, Sjeverna Makedonija, Albanija i Kosovo mnogo ranije budu uključeni u dio evropskih institucija i procesa odlučivanja.
Na kraju dokumenta Merz upozorava da bi nastavak sporog proširenja mogao dodatno oslabiti utjecaj Evropske unije, zbog čega predlaže formiranje posebne radne grupe koja bi razradila detalje novog modela i ubrzala politički dogovor unutar EU.
Znate nešto više o temi ili želite prijaviti grešku u tekstu?
