Vlasti Republike Srpske izdvojile su oko četiri miliona američkih dolara iz budžeta za angažman lobističkih firmi u Washingtonu koje su, prema dostupnoj dokumentaciji, imale zadatak zagovarati nezavisnost tog entiteta od Bosne i Hercegovine. To pokazuju podaci iz baze američkog Ministarstva pravde koje je analizirao Radio Slobodna Evropa (RSE).
Najnoviji ugovor s izraelsko-kanadskom kompanijom Dickens & Madson predstavlja nastavak višegodišnje lobističke strategije vlasti Republike Srpske u Sjedinjenim Američkim Državama.
Prema podacima RSE-a, od 2015. godine za ove aktivnosti izdvojeno je najmanje 8,3 miliona dolara. Među ciljevima angažmana navode se ukidanje američkih sankcija tadašnjem predsjedniku Republike Srpske Miloradu Dodiku, osporavanje legitimnosti visokog predstavnika Christiana Schmidta te promocija stavova vlasti RS-a pred američkim institucijama.
Američke vlasti ukinule su sankcije Dodiku i dijelu njegovih saradnika tokom 2025. godine, dok je Christian Schmidt podnio ostavku u maju ove godine.
Rebalansom budžeta za 2025. godinu vlasti Republike Srpske planirale su dodatnih 54,9 miliona KM, odnosno oko 28 miliona eura, za aktivnosti povezane s lobiranjem.
Takvu odluku podržala je skupštinska većina predvođena Savezom nezavisnih socijaldemokrata (SNSD).
Za razliku od Republike Srpske, državne institucije Bosne i Hercegovine od završetka rata angažovale su lobističku firmu samo jednom, i to prošle godine na period od deset mjeseci, s ciljem promocije teritorijalnog integriteta države.
Osnivač kompanije Dickens & Madson Ari Ben-Menashe nije želio komentarisati da li je zagovaranje nezavisnosti Republike Srpske i dalje dio njihovog angažmana niti na koji način planiraju predstavljati takvu politiku pred američkim i međunarodnim institucijama.
“Ne možemo vam na to odgovoriti zbog zabrinutosti oko povjerljivosti ugovora”, naveo je Ben-Menashe u pisanom odgovoru za RSE.
Na upite nisu odgovorili ni iz Vlade Republike Srpske, koja je u septembru 2025. godine zaključila ugovor s ovom kompanijom, kao ni iz Ministarstva vanjskih poslova BiH, koje je početkom iste godine kratkotrajno angažovalo lobiste radi zastupanja interesa Bosne i Hercegovine.
Prema Ustavu Bosne i Hercegovine, entiteti nemaju pravo na otcjepljenje niti mogu organizovati referendum kojim bi se odlučivalo o takvom pitanju, iako su vlasti Republike Srpske u više navrata govorile o toj mogućnosti.
Istovremeno, Sjedinjene Američke Države su povodom obilježavanja 30 godina od potpisivanja Dejtonskog mirovnog sporazuma ponovile podršku suverenitetu i teritorijalnom integritetu Bosne i Hercegovine, naglašavajući opredijeljenost za očuvanje stabilnosti i sigurnosti u BiH i regionu Zapadnog Balkana.
Ko je angažovan za lobiranje?
Prema javno dostupnoj FARA bazi američkog Ministarstva pravde, Vlada Republike Srpske je u posljednjih deset godina angažovala ukupno 15 američkih lobističkih i advokatskih firmi, uključujući i svoje predstavništvo registrovano za iste aktivnosti.
Do kraja 2025. godine tim firmama isplaćeno je najmanje 8,3 miliona dolara.
Većina angažovanih kompanija povezuje se s republikanskim političkim krugovima u Washingtonu.
Posebnu pažnju privukao je ugovor s kompanijom Dickens & Madson, vrijedan četiri miliona dolara, potpisan 6. septembra 2025. godine. U dokumentaciji se, prema navodima RSE-a, kao krajnji politički cilj navodi “nezavisnost Republike Srpske od Bosne i Hercegovine”.
Američki zakon ne zabranjuje lobiranje za političke ciljeve poput nezavisnosti, ali zahtijeva da takvi angažmani budu prijavljeni u skladu sa Zakonom o registraciji stranih agenata (FARA), koji je na snazi od 1938. godine.
Kompaniju Dickens & Madson osnovao je Ari Ben-Menashe, izraelsko-kanadski biznismen koji za sebe tvrdi da je bivši pripadnik izraelske vojne obavještajne službe.
Njegovo ime ranije se dovodilo u vezu s lobističkim poslovima za prijelazno vojno vijeće u Sudanu nakon vojnog udara 2019. godine, vojnu vlast u Mijanmaru poslije puča 2021. godine, kao i političke aktere u Kirgistanu.
Da li je takvo lobiranje u skladu s Ustavom?
Jedanaest zastupnika iz Federacije BiH podnijelo je u februaru 2026. godine krivičnu prijavu protiv Mladena Filipovića, šefa Predstavništva Republike Srpske u Austriji, koji je potpisao ugovor s kompanijom Dickens & Madson.
Prijava je podnesena zbog sumnje na napad na ustavni poredak i ugrožavanje teritorijalnog integriteta Bosne i Hercegovine.
Tužilaštvo BiH odbacilo je prijavu uz obrazloženje da navedeno krivično djelo podrazumijeva upotrebu sile ili prijetnje radi nasilne promjene ustavnog poretka.
“Budžetski novac u čijem finansiranju učestvuju sva fizička i pravna lica u entitetu RS i u cijeloj državi Bosni i Hercegovini, troši se na nezakonito i neustavno lobiranje protiv države Bosne i Hercegovine”, izjavio je za RSE Denis Zvizdić.
On je zbog toga podnio i apelaciju Ustavnom sudu BiH, tražeći zabranu budžetskog finansiranja aktivnosti koje su, prema njegovom mišljenju, u suprotnosti s Ustavom i odlukama državnih institucija.
Podsjeća se da je Ustavni sud BiH još 2008. godine zaključio kako vlade u BiH, uključujući i entitetske, mogu angažovati lobističke firme radi predstavljanja vlastitih interesa u inostranstvu.
Milionski ugovori i politički ciljevi
Vrijednost lobističkih ugovora Republike Srpske nakon uvođenja prvih američkih sankcija Miloradu Dodiku 2017. godine premašuje 8,3 miliona dolara, iako je stvarni iznos vjerovatno veći jer pojedini finansijski detalji nisu javno dostupni.
Među angažovanim firmama nalaze se Zell & Associates International Advocates, RRB Strategies bivšeg guvernera Illinoisa Roda Blagojevicha te CRB Global.
Dok Vlada Srbije za usluge CRB Globala plaća oko 10.000 dolara mjesečno, Republika Srpska toj kompaniji isplaćuje oko 100.000 dolara mjesečno.
U većini ugovora kao prioritetni ciljevi navode se ukidanje američkih sankcija Dodiku i njegovim saradnicima, zatvaranje Ureda visokog predstavnika (OHR), osporavanje legitimnosti Christiana Schmidta te promocija stavova Republike Srpske u vezi s provođenjem Dejtonskog mirovnog sporazuma i raspodjelom nadležnosti između države i entiteta.
Schmidt je u maju ove godine podnio ostavku, dok zemlje Evropske unije i Sjedinjene Američke Države još rade na izboru njegovog nasljednika.
Ugovori predviđaju organizovanje sastanaka sa zvaničnicima Bijele kuće, Kongresa i State Departmenta, političko savjetovanje, medijske aktivnosti i kampanje na društvenim mrežama, kao i kontinuirano zastupanje interesa Republike Srpske pred američkim institucijama.
Državne institucije trenutno bez aktivnih lobista
Prema dostupnim FARA registracijama, trenutno nema aktivnih ugovora koje bi imali Vijeće ministara BiH, Predsjedništvo BiH, Parlamentarna skupština BiH ili Vlada Federacije BiH.
Bosansko-američki politolog Jasmin Mujanović smatra da Republika Srpska ima jednostavniji institucionalni sistem koji omogućava dugoročnim vlastima lakše provođenje ovakvih aktivnosti.
“Ako bi među snagama u Sarajevu koje se nazivaju državničkim postojala volja, ima niz modela kako bi se moglo lobirati uime BiH”, izjavio je Mujanović, dodajući da trenutno ne vidi dovoljno političke spremnosti za takav pristup.
Izuzetak predstavlja Ministarstvo vanjskih poslova BiH, koje je ranije zaključilo jednogodišnji sporazum s organizacijom Bosnian American Alliance bez finansijske naknade. Posredstvom te organizacije 2025. godine bio je angažovan i Continental Strategy, ali je saradnja prekinuta nakon pet mjeseci.
Republika Srpska je početkom 2026. godine s istom kompanijom potpisala jednogodišnji ugovor vrijedan 420.000 dolara.
Znate nešto više o temi ili želite prijaviti grešku u tekstu?
