NJEMAČKI LIST SVE OTKRIO: Evo šta stoji iza prisilnog odlaska Christiana Schmidta…

Njemački list Frankfurter Allgemeine objavio je opsežnu analizu u kojoj upozorava na promjene odnosa između Sjedinjenih Američkih Država i Evropske unije na zapadnom Balkanu, uz ocjenu da Bosna i Hercegovina postaje jedno od ključnih područja novog geopolitičkog nadmetanja između Washingtona i Brisela.

Autor analize Michael Martens tvrdi da odlazak visokog predstavnika Christiana Schmidta, za koji smatra da je rezultat pritiska iz Sjedinjenih Američkih Država, predstavlja mnogo više od obične kadrovske promjene u BiH.

„Ovaj slučaj pokazuje da Evropljani i Amerikanci više nisu partneri čak ni na Balkanu, nego geopolitički rivali“, piše Martens.

Prema njegovoj ocjeni, aktuelna američka administracija Evropsku uniju više ne posmatra prvenstveno kao strateškog saveznika, već sve češće kao političkog konkurenta, dok Balkan vidi kao prostor za demonstraciju vlastitog uticaja.

„Iz perspektive sadašnje administracije u Washingtonu, oni sebe ne vide kao partnere Evropske unije, nego kao njene konkurente“, navodi autor.

U analizi se posebno govori o ulozi predsjednika Republike Srpske Milorada Dodika, kojeg Frankfurter Allgemeine opisuje kao najuticajnijeg političara među bosanskim Srbima i jednog od najbližih saveznika ruskog predsjednika Vladimira Putina u Evropi.

Martens podsjeća da je Dodik tokom druge polovine devedesetih godina imao snažnu podršku Zapada, uključujući i tadašnju američku državnu sekretarku Madeleine Albright.

„Ono što danas djeluje gotovo nevjerovatno tada je izgledalo logično: Dodik se suprotstavljao mrežama Radovana Karadžića, predstavljao se kao prozapadni političar i genocid u Srebrenici nazivao pravim imenom“, navodi autor.

Međutim, prema ocjeni lista, Dodik je danas centralna figura separatističke politike u Bosni i Hercegovini.

„Danas je Dodik vodeća snaga separatizma u Bosni. Već gotovo dvije decenije govori o mogućnosti odvajanja Republike Srpske“, piše Frankfurter Allgemeine.

List tvrdi da je ključna razlika u odnosu na raniji period to što Dodik sada djeluje uz, kako se navodi, „prešutnu američku toleranciju“, a možda i podršku dijela političkih krugova u Washingtonu.

„Na Balkanu sada sijeku Bosnu sjekirom, računajući da su Evropljani previše slabi i podijeljeni da bi pružili ozbiljan otpor“, upozorava Martens.

Autor smatra da bi eventualna destabilizacija Bosne i Hercegovine mogla proizvesti novu sigurnosnu krizu u regionu i otvoriti pitanje mogućih sukoba.

Posebno naglašava da veliki broj nesrpskog stanovništva živi na teritoriji Republike Srpske, te da Bošnjaci, kao najbrojniji narod u BiH, ne bi mirno prihvatili pokušaj razbijanja države.

„Bosanski muslimani ne bi ostali po strani ukoliko bi Dodik pokušao uništiti njihovu državu“, navodi se u tekstu.

Martens upozorava da bi se u tom slučaju predsjednik Srbije Aleksandar Vučić mogao suočiti s pritiscima da podrži bosanske Srbe.

„Ako bi izbilo nasilje, Vučić bi bio pod pritiskom da pomogne ‘srpskoj braći u Bosni’“, piše autor.

Ipak, Frankfurter Allgemeine navodi da trenutna situacija ne znači nužno povratak nasilja, ali upozorava da bi imenovanje novog visokog predstavnika po želji Washingtona moglo dodatno oslabiti međunarodne mehanizme kontrole u BiH.

„Ako Sjedinjene Američke Države postave poslušnog Schmidtovog nasljednika, put ka daljoj destabilizaciji više ne bi bio blokiran“, navodi Martens.

Veliki dio analize posvećen je i ulozi OHR-a, za koji autor smatra da je posljednjih godina izgubio stvarnu političku moć.

Iako visoki predstavnik formalno raspolaže širokim ovlastima, uključujući mogućnost nametanja zakona i smjene političara, Martens tvrdi da u praksi više nema kapacitet za provođenje svojih odluka.

„Visoki predstavnici već dugo su samo papirni tigrovi“, piše Frankfurter Allgemeine.

Kao primjer navodi činjenicu da Milorad Dodik i dalje ima dominantan politički uticaj među bosanskim Srbima uprkos sukobima s Christianom Schmidtom i sudskim procesima koji se vode protiv njega.

Autor smatra da bi u slučaju ozbiljnije sigurnosne krize visoki predstavnik bio gotovo nemoćan.

„Ako bi se nasilje vratilo u Bosnu, visoki predstavnik bi možda mogao objaviti protestno pismo na internetu — osim toga bio bi bespomoćan“, navodi se u tekstu.

Frankfurter Allgemeine ide i korak dalje, ocjenjujući da je OHR posljednjih godina postao kontraproduktivan jer domaćim političarima omogućava izbjegavanje odgovornosti za donošenje teških odluka.

„Kancelarija visokog predstavnika već dvadeset godina je mrtav konj koji je iscrpljen od jahanja“, piše Martens, pozivajući se na ranije izjave jednog bivšeg visokog predstavnika.

List smatra da bi evropske države trebale spriječiti imenovanje novog visokog predstavnika nakon Schmidtovog odlaska te podržati zatvaranje OHR-a nakon općih izbora u Bosni i Hercegovini.

Prema ocjeni autora, ključna otvorena pitanja u BiH, poput državne imovine i odnosa između različitih nivoa vlasti, trebala bi biti rješavana kroz proces evropskih integracija i pregovore sa Evropskom unijom.

Istovremeno se upozorava da Evropska unija mora obnoviti kredibilitet svoje politike proširenja prema zapadnom Balkanu.

„Sadašnji pregovori bez jasnog kraja više nisu uvjerljivi“, zaključuje Martens.

Autor navodi da upravo vakuum nastao slabljenjem evropskog uticaja koriste druge sile, prije svega Rusija i Kina, ali sve više i same Sjedinjene Američke Države.